Hastanelerde su kesintilerine karşı yedek su deposu sistemi, sağlık hizmetlerinin sürekliliğini destekleyecek şekilde planlanmalıdır. Hasta odaları, ameliyathaneler, yoğun bakım üniteleri, laboratuvarlar, sterilizasyon alanları, mutfaklar ve hijyen birimleri farklı seviyelerde su ihtiyacı oluşturur. Bu nedenle hastane için su deposu kapasitesi belirlenirken yalnızca bina büyüklüğü veya yatak sayısı üzerinden hareket edilmemelidir.
Türkiye'deki Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne göre umumi binalarda su deposu hacmi 15 m³'ten az olmamak üzere, yapının kullanım amacı, günlük su ihtiyacı, yangın söndürme sistemi ve ilgili standartlar dikkate alınarak belirlenir. Cazibeli akışın mümkün olmadığı durumlarda hidrofor kullanılması da zorunludur.
Hastanelerde ise yedek su sistemi, mevzuattaki asgari kapasitenin ötesinde, tesisin gerçek kullanım senaryolarına göre projelendirilmelidir.
Hastanelerde su kesintisi yaşanması, günlük kullanımın yanında bazı sağlık hizmetlerinin işleyişini de etkileyebilir. Lavabo, WC, duş, temizlik ve mutfak gibi alanların yanında sterilizasyon, tıbbi cihazlar ve bazı özel birimler de su altyapısına bağlı olabilir.
Sağlıkta Kalite Standartları kapsamında hastanelerde şebeke suyunda kesinti yaşanması halinde mevcut yedek su kaynaklarının devreye alınarak su ihtiyacının karşılanması gerektiği belirtilmektedir.
Bu nedenle yedek depo, hastanenin teknik altyapısının önemli parçalarından biri olarak değerlendirilmelidir.
Hastane için gerekli depo kapasitesini belirlemek için öncelikle günlük su tüketiminin hesaplanması gerekir. Bu hesaplamada şu unsurlar dikkate alınabilir:
Bunlara ek olarak su kesintisinin olası süresi ve alternatif su temin imkanları da değerlendirilmelidir.
Örneğin 100 yataklı bir hastane ile 500 yataklı bir hastanenin aynı depo kapasitesine ihtiyaç duyması beklenmez. Aynı yatak kapasitesine sahip iki hastanede de poliklinik yoğunluğu, ameliyathane sayısı ve teknik birimlerin farklı olması toplam su ihtiyacını değiştirebilir.
Hastanelerde tek bir standart tonaj üzerinden tüm projelere uygulanabilecek kapasite bulunmaz. Yönetmelikte belirtilen 15 m³ alt sınır, kapasitenin her hastane için 15 ton olması gerektiği anlamına gelmez. Gerçek ihtiyaç, yapının kullanım amacı ve günlük su tüketimi gibi kriterler üzerinden hesaplanır.
Büyük hastanelerde günlük su tüketimi oldukça yüksek seviyelere ulaşabilir. Örneğin Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hastanesi'nin 2026 tarihli afet ve acil durum planında toplam 340.000 litre kapasiteli üç su deposu bulunduğu ve bu depoların su kesintisi senaryosunda kullanıldığı belirtilmektedir. Bu örnek, depo kapasitesinin hastanenin büyüklüğü ve işletme koşullarına göre ciddi şekilde değişebileceğini gösterir.
Dolayısıyla kapasite hesabının hastaneye özel mekanik tesisat projesi üzerinden yapılması gerekir.
Yedek su sisteminde şebeke suyu depoya alınabilir ve gerekli durumlarda hidrofor sistemi aracılığıyla bina içerisindeki kullanım noktalarına iletilebilir.
Sistemin temel bileşenleri şunlardır:
Elektrik kesintilerinin de hastane operasyonlarını etkileyebileceği düşünülerek pompa ve hidrofor sisteminin enerji sürekliliği ayrıca planlanmalıdır. Jeneratör ve gerekli durumlarda UPS altyapısı bu sistemin sürekliliğine katkı sağlayabilir.
Yedek su deposunun bulunması kadar depolanan suyun hijyenik koşullarda korunması da önemlidir. Sağlıkta Kalite Standartları kapsamında hastane su depolarının güvenli kullanımına ilişkin çeşitli şartlar bulunmaktadır.
Depo malzemesinin suyun özelliklerini değiştirmemesi, kapağın kilitli ve sızdırmaz olması, doğrudan güneş ışığına maruz kalmaması ve düzenli bakımının yapılması gerekir. Standartlarda su depolarının yılda en az bir kez boşaltılarak temizlenmesi, depolardan yılda en az iki kez bakteriyolojik ve kimyasal analiz için numune alınması ve haftalık klor ölçümlerinin yapılması öngörülmektedir.
Bu kontroller kayıt altına alınarak düzenli şekilde takip edilmelidir.
Depo seçimi yapılırken kapasite, kurulum alanı, temizlik imkanları, bağlantı özellikleri ve suyla temas eden malzemenin uygunluğu birlikte değerlendirilmelidir.
Paslanmaz çelik ve betonarme depolar sağlık tesislerinde kullanılan seçenekler arasında yer alır. Sağlık Bakanlığı kaynaklarında suyun özelliklerini değiştirmeyecek malzemeler ve uygun iç yüzey koşulları özellikle vurgulanmaktadır.
Projenin teknik şartlarına uygun olduğu doğrulandığında farklı üretim teknolojilerine sahip su deposu modelleri de değerlendirilebilir. Özellikle polyester depo seçeneklerinde ürünün kullanım amacına, suyla temas şartlarına ve ilgili teknik gerekliliklere uygunluğu ayrıca kontrol edilmelidir.
Proje öncesinde şu başlıkların belirlenmesi faydalı olur:
Hastanelerde yedek su deposu sistemi, günlük kullanım ihtiyacını karşılamanın yanında su kesintileri sırasında sağlık hizmetlerinin sürdürülebilmesine katkı sağlayacak şekilde tasarlanmalıdır.
Doğru kapasitenin belirlenmesi, uygun depo malzemesinin seçilmesi, hidrofor ve enerji altyapısının planlanması, hijyen kontrollerinin düzenli yapılması ve alternatif su kaynaklarının belirlenmesi sistemin bütününü oluşturur.
Bu nedenle hastane için su deposu seçimi, yalnızca litre kapasitesine göre yapılacak bir ürün seçimi olarak ele alınmamalı; mekanik tesisat, hijyen, acil durum yönetimi ve sağlık hizmetlerinin sürekliliği birlikte değerlendirilerek projelendirilmelidir.