Yol çalışmalarında plastik bariyer seçerken ilk olarak bariyerin hangi amaçla kullanılacağı belirlenmelidir. Trafik akışını yönlendirmek, çalışma alanının sınırını görünür hale getirmek, yaya geçişini düzenlemek veya geçici şerit oluşturmak farklı güvenlik ihtiyaçları doğurur. Bariyerin ölçüsü, ağırlıklandırma yöntemi, bağlantı sistemi, renk ve görünürlük özellikleri bu kullanım senaryosuna göre değerlendirilmelidir.
Su doldurulabilir plastik bariyerler boş halde taşınabilirliği kolaylaştırırken sahada su veya üreticinin izin verdiği dolgu malzemesiyle ağırlıklandırılarak stabilitesi artırılabilir. Bariyerlerin birbirine bağlanabilmesi ise uzun ve kesintisiz bir hat oluşturulmasına yardımcı olur.
Karayolları Genel Müdürlüğünün 2023 tarihli Yol Yapım, Bakım ve Onarımlarında Trafik İşaretleme Standartları; çalışma alanlarının uygun trafik güvenliği elemanlarıyla çevrilmesini, bariyerlerin devrilmesine karşı tedbir alınmasını ve yaya bariyerlerinde sürekliliğin sağlanmasını öngörür. Bu nedenle yol bariyeri seçimi, çalışma sahasının trafik düzeniyle birlikte ele alınmalıdır.
Seçim sürecindeki en önemli soru bariyerin görevini belirlemektir.
Yol bakım alanının sınırını göstermek amacıyla kullanılan hafif bariyer ile yüksek hızlı bir yolda aracın fiziksel olarak tutulmasının beklendiği güvenlik sistemi aynı teknik görevi üstlenmez.
Uluslararası geçici trafik yönetimi rehberlerinde de hafif bariyerler ile araç tutucu güvenlik bariyerleri ayrı kategorilerde ele alınır. Hafif sistemlerde stabilite, görünürlük ve çalışma alanının sınırlandırılması öne çıkarken araç tutucu sistemlerde çarpışma performansı ve çalışma genişliği gibi mühendislik kriterleri değerlendirilir.
Bu nedenle bariyer seçmeden önce şu kullanım amacı netleştirilmelidir:
Araç çarpmasına karşı tutucu performans gerektiren projelerde ilgili yol idaresinin şartnamesi ve gerekli test sınıfları ayrıca kontrol edilmelidir.
Yol çalışmalarında sürücünün geçici düzenlemeyi yeterli mesafeden fark edebilmesi gerekir. Bariyerlerin dikkat çekici renklere sahip olması bu açıdan önem taşır. Ancak yalnızca gövde rengi bütün trafik güvenliği ihtiyacını karşılamaz. Gece çalışmaları, kötü hava koşulları veya düşük görüş mesafesinde reflektif elemanlar, uyarı lambaları ve ilgili trafik işaretleri gerekebilir.
KGM standartları trafik işaretlerinin sürücülere gerekli önlemleri alabilecek zaman ve mesafe sağlayacak şekilde yerleştirilmesini ister. Çalışma alanlarının gece uygun koşullarda aydınlatılması da tavsiye edilir.
Bu nedenle plastik bariyer, geçici trafik işaretleme planının tek başına çalışan bir elemanı olarak düşünülmemelidir. Levhalar, koniler, işaretleme elemanları ve gerektiğinde ışıklı uyarılar aynı plan içerisinde değerlendirilmelidir.
Boş plastik bariyerlerin ağırlığı taşıma kolaylığı sağlar ancak açık arazilerde ve yüksek trafik hızlarının bulunduğu bölgelerde rüzgâr etkisi dikkate alınmalıdır. Geçici trafik yönetimi rehberleri hafif bariyerlerin geçen araçlardan kaynaklanan hava hareketlerine ve rüzgâra karşı yeterli stabiliteye sahip olmasını, hiçbir parçanın aktif trafik şeridine savrulmamasını ister.
Bu nedenle suyla ağırlıklandırılan modellerde dolum miktarı üretici talimatlarına göre uygulanmalı, bariyerlerin birbirine bağlantısı kontrol edilmeli ve saha koşulları periyodik olarak gözden geçirilmelidir. Özellikle açık viyadükler, kıyı bölgeleri ve şiddetli rüzgâr alan yol kesimlerinde stabilite daha kritik hale gelir.
Bariyer uzunluğu ve yüksekliği çalışma alanının yapısına göre belirlenmelidir. Uzun modeller daha az bağlantıyla kesintisiz bir hat oluşturmaya yardımcı olabilir. Daha kısa modeller ise dar alanlarda, dönüşlerde ve değişken geometrilerde daha esnek kullanım sağlayabilir.
Ürün ölçüsü seçilirken taşıma aracının kapasitesi, sahadaki depolama alanı ve kurulum ekibinin çalışma şekli de hesaba katılmalıdır.
Boş bariyerlerin üst üste veya kompakt biçimde taşınabilmesi lojistik avantaj sağlayabilir ancak ürünlerin taşıma yöntemi her zaman üreticinin teknik talimatına uygun olmalıdır.
Bariyerlerin sahaya gelişigüzel dizilmesi güvenli bir trafik düzeni oluşturmaz.
KGM standartlarına göre yol çalışmalarında ilk uyarı işaretleri, sürücünün gerekli önlemleri alabileceği yeterli mesafeden başlamalı; çalışma alanına yaklaşıldıkça trafik kontrol elemanları belirli bir düzen içerisinde devam etmelidir. Çalışma alanı çevresi ve arka emniyet alanı da bu planın parçasıdır.
Yayaların bulunduğu bölgelerde alternatif geçiş güzergâhlarının oluşturulması ve çalışma alanına yakın bölümlerin uygun bariyerlerle korunması gerekir. KGM, geçici alternatif yaya yolları için en az 1 metre genişlik öngörmektedir.
Bu nedenle ürün adedini belirlerken yalnızca çalışma alanının uzunluğu üzerinden hesap yapmak yeterli olmaz. Geçiş bölgeleri, dönüşler, yaya güzergâhları ve emniyet alanları da projeye dahil edilmelidir.
En önemli kriter, bariyerin sahada üstleneceği güvenlik görevine uygun olmasıdır.
Trafiği yönlendirme ve çalışma sınırını görünür hale getirme amacı taşıyan plastik sistemlerde bağlantı sürekliliği, stabilite, renk, reflektif görünürlük ve kolay kurulum öne çıkar. Araç tutucu güvenlik performansı gereken projelerde ise ilgili standartlara göre test edilmiş ve yol idaresinin teknik şartlarını karşılayan sistemler kullanılmalıdır.
Yol çalışmasının hızı, trafik yoğunluğu, yaya hareketi, çalışma süresi, rüzgâr koşulları ve gece kullanımı birlikte değerlendirildiğinde doğru bariyer tipi daha sağlıklı seçilebilir.
Böylece plastik bariyer, geçici trafik düzeninin diğer işaretleme ve güvenlik elemanlarıyla birlikte çalışarak sürücülerin, yayaların ve çalışma alanındaki personelin güvenliğini destekleyen işlevsel bir unsur haline gelir.